Πόσες φορές έχει τύχει το παιδί σου να παραπονεθεί για έντονο πόνο στην κοιλιά μέσα στην εβδομάδα, αλλά το Σαββατοκύριακο τελικά είναι γεμάτο ενέργεια;
Το παιδί υποφέρει από συχνούς πόνους στην κοιλιά, οι εξετάσεις βγαίνουν καθαρές κι εσύ εννοείται ανησυχείς. Ο επίμονος πονόκοιλος είναι ένα από τα πιο συχνά αίτια που οδηγούν τους γονείς στο παιδιατρείο και τα παιδιά μακριά από τις σχολικές τους αίθουσες. Όταν ο πόνος εμφανίζεται τουλάχιστον μία φορά το μήνα για ένα τρίμηνο, οι ειδικοί μιλούν για υποτροπιάζον κοιλιακό άλγος.
Αν ο πόνος στην κοιλιά επαναλαμβάνεται συχνά και επηρεάζει το παιχνίδι ή το σχολείο, ίσως δεν πρόκειται για μια απλή ίωση. Ο παιδίατρος Κυριάκος Δουλγέρης εξηγεί τι είναι το υποτροπιάζον κοιλιακό άλγος, γιατί στο 90% των περιπτώσεων δεν κρύβει κάποια οργανική ασθένεια και πώς το άγχος των παιδιών "μιλάει" μέσα από το στομάχι τους.
Όπως γράφει σε ανάρτησή του στο Facebook:
"Το χρόνιο κοιλιακό άλγος στα παιδιά χαρακτηρίζεται ως οργανικό ή μη οργανικό, ανάλογα με το εάν έχει εντοπιστεί ειδικό αίτιο για τον πόνο. Όταν δεν ανευρίσκεται συγκεκριμένη αιτία (μη οργανικό) λέγεται και λειτουργικό κοιλιακό άλγος.
Το χρόνιο κοιλιακό άλγος εμφανίζεται περισσότερο σε παιδιά σχολικής ηλικίας και είναι συχνό αίτιο απουσιών από σχολείο και τις δραστηριότητες. Εκδηλώνεται τουλάχιστον μία φορά το μήνα και για τρεις συνεχόμενους μήνες και έχει τέτοια ένταση που επηρεάζει τη φυσιολογική δραστηριότητα του παιδιού (παιχνίδι, σχολείο).
Οργανικό αίτιο με συγκεκριμένη εντόπιση ανευρίσκεται μόνο στο 10% των περιπτώσεων. Το υπόλοιπο χαρακτηρίζεται ως άλγος άγνωστης αιτιολογίας (λειτουργικό άλγος). Σε πολλούς εφήβους η κατάσταση αυτή θα εξελιχθεί τελικά σε σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου.
ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟ ΑΛΓΟΣ (άνευ οργανικής αιτιολογίας)
Η περιομφαλική περιοχή είναι η πιο συνήθης θέση εντόπισης του πόνου στα παιδιά με λειτουργικό κοιλιακό άλγος. Τα συμπτώματα συνδέονται θετικά με το στρες του παιδιού. Συχνά δεν υπάρχουν συμπτώματα τα Σαββατοκύριακα ή τις αργίες όπου το παιδί δεν έχει κάποιους από τους παράγοντες πίεσης.
ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΕΥΕΡΕΘΙΣΤΟΥ ΕΝΤΕΡΟΥ
Στο Σύνδρομο Ευερέθιστου Εντέρου ο πόνος εντοπίζεται χαμηλότερα από τον ομφαλό και συχνά συνοδεύεται από κοιλιακές κράμπες και τυμπανισμό.
Τα διαγνωστικά κριτήρια του Συνδρόμου Ευερέθιστου Εντέρου περιλαμβάνουν την παρουσία πόνου επί 3 τουλάχιστον μήνες και επιπλέον δύο από τα τρία παρακάτω:
- Κοιλιακό άλγος που ανακουφίζεται με την αφόδευση
- Εκδήλωση πόνου με αλλαγές στη συχνότητα των κενώσεων
- Εκδήλωση πόνου με αλλαγές στη μορφή των κενώσεων (άμορφα, χαλαρά, σκληρά, παρουσία βλέννης, ανώμαλη αφόδευση με καταπόνηση και ατελή κένωση).
ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ ΥΠΟΤΡΟΠΙΑΖΟΝΤΟΣ ΚΟΙΛΙΑΚΟΥ ΑΛΓΟΥΣ
Η χαρακτηριστική εικόνα των παιδιών με υποτροπιάζον κοιλιακό άλγος περιλαμβάνει την εκδήλωση συμπτωμάτων σε ηλικία μεγαλύτερη των 6 ετών και παροξυσμικό άλγος στη μέση γραμμή, συνήθως περιομφαλικά ή και εντοπισμένο στην επιγαστρική (στομάχι) ή την υπερηβική περιοχή (χαμηλά στην κοιλιά).
Ο πόνος διακόπτει τις φυσιολογικές δραστηριότητες αλλά συνήθως δεν εμφανίζει σχέση με τα γεύματα. Τα παιδιά με σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου συνήθως εμφανίζουν κοιλιακό άλγος που ανακουφίζεται με την αφόδευση. Πιθανόν να παρατηρήσουν βλέννα στα κόπρανα ή χαλαρότερες ή συχνότερες κενώσεις όταν ξεκινάει ο πόνος. Μπορεί να συνυπάρχει τυμπανισμός ή ατελής κένωση.
Η αντίδραση του παιδιού στον πόνο επηρεάζεται από το στρες, την προσωπικότητά του και την ενίσχυση συμπεριφορών ασθένειας από την οικογένεια. Έχει βρεθεί ότι τα παιδιά αυτά έχουν σε υψηλότερο ποσοστό συγγενείς με διαταραχές σωματοποίησης. Τα παιδιά με λειτουργικό κοιλιακό άλγος εμφανίζουν συχνότερα παράγοντες άγχους.
Θα πρέπει να εξετάσουμε ένα μεγάλο φάσμα πιθανών οργανικών αιτιών πριν τεθεί η διάγνωση λειτουργικού πόνου. Μερικά συνήθη αίτια είναι η χρόνια δυσκοιλιότητα, οι παρασιτικές λοιμώξεις (οξύουροι), η γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση, οι φλεγμονώδεις νόσοι του εντέρου και η ανεπάρκεια της λακτάσης (δυσανεξία στη λακτόζη του γάλακτος).
Τα συμπτώματα που παραπέμπουν σε οργανική αιτιολογία είναι η ηλικία <6 ετών, ο πυρετός, η μείωση βάρους, τα αρθρικά συμπτώματα και η επιβράδυνση της ανάπτυξη. Ο οργανικός πόνος συνήθως εντοπίζεται μακριά από τον ομφαλό και μπορεί να ξυπνά τον ασθενή όταν κοιμάται. Ο εμετός, η διάρροια και η παρουσία αίματος στα κόπρανα υποδηλώνουν οργανική αιτιολογία. Επίσης υπέρ οργανικής αιτιολογίας συνηγορούν η ευαισθησία στην κοιλιακή χώρα κατά την κλινική εξέταση, οι ραγάδες του πρωκτού και τυχόν λανθάνον αίμα στα κόπρανα (θετική mayer κοπράνων).
Ειδικές εξετάσεις όπως εργαστηριακές αίματος και ούρων, παρασιτολογική κοπράνων, υπέρηχος κοιλίας , ενδοσκόπηση, θα χρειαστούν στα ύποπτα περιστατικά για οργανικά αίτια του χρόνιου πόνου.
Σε περίπτωση που μετά τον έλεγχο δεν εντοπιστεί οργανικό αίτιο επιβεβαιώνουμε τη διάγνωση του λειτουργικού κοιλιακού άλγους. Οι γονείς συχνά ανησυχούν όταν δεν διαγιγνώσκεται συγκεκριμένη αιτία ή αρνούνται να δεχθούν μια διάγνωση μη οργανικής νόσου.
Το σημαντικότερο στοιχείο στη θεραπεία του λειτουργικού κοιλιακού άλγους είναι ο καθησυχασμός του παιδιού και των συγγενών του. Τα παιδιά των οικογενειών που δεν αποδέχονται ότι τα συμπτώματα οφείλονται σε ψυχολογικά αίτια εμφανίζουν εμμένουσες σωματικές ενοχλήσεις και σχολικές απουσίες σε υψηλότερα ποσοστά. Πρέπει να ζητηθεί από τους γονείς να αποφύγουν τη δευτερογενή ενίσχυση των συμπτωμάτων.
Συστήνουμε το παιδί να μην διακόπτει τις συνήθεις δραστηριότητες του λόγω του πόνου και οπωσδήποτε να επανέλθει στο σχολείο. Τα φάρμακα είναι κατά κανόνα αναποτελεσματικά ή προσφέρουν μόνο παροδικά οφέλη εικονικού φαρμάκου".

