Η ανησυχητική άνοδος των ποσοστών παιδικής παχυσαρκίας στην Ελλάδα, η έλλειψη ελεύθερων χώρων παιχνιδιού στις γειτονιές, αλλά και ο καθοριστικός ρόλος της ψυχολογίας στην καθημερινή μας άσκηση βρέθηκαν στο επίκεντρο της επιστημονικής ανάλυσης του κ. Αθανάσιου Παπαϊωάννου.
Ο καθηγητής αθλητικής ψυχολογίας και Διευθυντής του Διεθνούς ΜΠΣ European Master in Sport and Exercise Psychology στο τμήμα ΤΕΦΑΑ του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, μιλώντας στο Αθηναϊκό Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων (ΑΠΕ-ΜΠΕ) και τον δημοσιογράφο Α. Ζώη, παρουσίασε τα δεδομένα των τελευταίων επιστημονικών μελετών, ενώ αναφέρθηκε και στο ευρωπαϊκό πρόγραμμα που συντονίζει για την προαγωγή της υγείας και τη μείωση του χρόνου μπροστά από τις οθόνες των κινητών.
Γιατί τα ελληνόπουλα οδηγούν την κούρσα της παχυσαρκίας;
Απαντώντας στο φλέγον ερώτημα για το τι φταίει που τα παιδιά στην Ελλάδα εμφανίζουν τόσο υψηλά ποσοστά παχυσαρκίας, ο κ. Παπαϊωάννου εστίασε στις ριζικές αλλαγές του τρόπου ζωής και στην απώλεια της αθλητικής παιδείας.
Όπως δήλωσε χαρακτηριστικά στο ΑΠΕ-ΜΠΕ:
"Φταίει η μεγάλη μείωση της σωματικής δραστηριότητας και η αλλαγή διατροφικών συνηθειών, κυρίως της μεσογειακής δίαιτας. Σ' αυτά συμβάλουν και η αύξηση του στρες, της κατάθλιψης και ίσως κοινωνικο-οικονομικοί παράγοντες που επιτείνουν όλα τα προηγούμενα. Ξέρουμε ότι παιδιά από φτωχές ή μονογονεϊκές οικογένειες αντιμετωπίζουν μεγαλύτερες προκλήσεις στο να υιοθετήσουν υγιείς συμπεριφορές, ενώ έχουν εξαφανιστεί οι αλάνες στις γειτονιές και οι χώροι άσκησης και παιχνιδιού. Οι γονείς δεν είναι κατάλληλα καταρτισμένοι για το πώς να βάλουν τον αθλητισμό στη ζωή των παιδιών ώστε να βελτιώσουν την υγεία και την ψυχοκοινωνική ανάπτυξη των παιδιών. Δεν γνωρίζουν ότι είναι επιστημονικά τεκμηριωμένο ότι μερικές ώρες άθλησης την εβδομάδα συμβάλουν στην αύξηση την απόδοσης των παιδιών στο σχολείο ενώ ταυτόχρονα αναπτύσσονται κρίσιμες κοινωνικές δεξεις για επιτυχία στη ζωή. Δεν γνωρίζουν ότι σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, στις ηλικίες 6-18 ετών, οι νέοι χρειάζονται μία ώρα άσκηση καθημερινά! Το "νους υγιής εν σώματι υγιή" είναι μόνο στα χαρτιά και οι ξένοι απορούν πώς η Ελλάδα που γέννησε την αθλητική εκπαίδευση σήμερα έχει τόσο χαμηλό επίπεδο αθλητικής παιδείας".
Πώς η κακή ψυχολογία σαμποτάρει την επίδοση και την άσκηση
Η σχέση ανάμεσα στο μυαλό και το σώμα είναι αμφίδρομη, με την κακή διάθεση να λειτουργεί συχνά ως τροχοπέδη ακόμη και για έναν απλό περίπατο. Ο καθηγητής εξήγησε πώς το στρες επηρεάζει αρνητικά τόσο τις διατροφικές μας επιλογές όσο και τη λήψη αποφάσεων.
"Πολλές φορές οι αθλητές, έχουν δίκιο όταν αποδίδουν την κακή τους επίδοση στην κακή ψυχολογία. Επίσης πολλές φορές αρνούμαστε να πάμε να ασκηθούμε, έστω κι αν πρόκειται για έναν απλό περίπατο, επικαλούμενοι κακή διάθεση. Η κακή διάθεση και το στρες επηρεάζουν και την διατροφή μας. Η κακή ψυχολογία στην πραγματικότητα είναι ένα μείγμα αρνητικών συναισθημάτων και αρνητικών σκέψεων που - συνειδητά ή ασυνείδητα- κάνουμε, που επηρεάζει αρνητικά νοητικές λειτουργίες όπως η αντίληψη, η προσοχή και η αυτοσυγκέντρωση, οι αποφάσεις που παίρνουμε, και τελικά επηρεάζεται αρνητικά η απόδοση και συμπεριφορά των αθλουμένων. Ο ρόλος των αθλητικών ψυχολόγων είναι να βοηθήσουν τους αθλούμενους να αναδομήσουν τις αρνητικές σκέψεις σε θετικές και να ελέγξουν τα συναισθήματά τους ώστε να έχουν "καθαρό μυαλό" πριν, κατά τη διάρκεια και μετά τον αγώνα ή την άσκηση".
Η ανάγκη για "συνταγογράφηση" της άσκησης στην Ελλάδα
Στον αντίποδα, η σωματική δραστηριότητα (όπως το τζόγκινγκ ή το γρήγορο βάδισμα) λειτουργεί ως φυσικό αντικαταθλιπτικό, απελευθερώνοντας ενδορφίνες και ενισχύοντας την αυτοπεποίθηση. Ωστόσο, υπάρχει ένα παράδοξο: οι άνθρωποι με έντονο άγχος έχουν λιγότερες πιθανότητες να ξεκινήσουν να γυμνάζονται.
Για τον λόγο αυτό, ο κ. Παπαϊωάννου προτείνει την υιοθέτηση διεθνών πρακτικών, όπου η γυμναστική αντιμετωπίζεται ως φάρμακο:
"Η άσκηση έχει θετικές επιδράσεις σε ενδορφίνες αλλά και σε νευροδιαβιβαστές στον εγκέφαλο, όπως και στην αυτοπεποίθηση και στις κοινωνικές δεξιότητες, με αποτέλεσμα να αυξάνεται το αίσθημα της χαρούμενης διάθεσης και να μειώνεται η αίσθηση αρνητικών συναισθημάτων όπως το άγχος. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας αναγνωρίζει τα οφέλη της άσκησης στην ψυχική υγεία και προτείνει την άσκηση ως μέσο χαλάρωσης και βελτίωσης της ποιότητας ζωής όλων των ανθρώπων αλλά και ως μέσο θεραπείας ψυχικών ασθενειών όπως η κατάθλιψη και το άγχος και άλλες ψυχικές ασθένειες. Από την άλλη μεριά, δυστυχώς γνωρίζουμε ότι οι άνθρωποι που έχουν άγχος έχουν μικρότερες πιθανότητες να ασκηθούν απ' ότι οι άνθρωποι χωρίς άγχος. Οι γιατροί όταν προτείνουν θεραπείες για αποκατάσταση της ψυχικής και σωματικής υγείας όπως προβλήματα καρδιοπαθειών που συνήθως συνδέονται με υψηλά επίπεδα άγχους, θα πρέπει να συνταγογραφούν και άσκηση και να συστήνουν στους ασθενείς να συμβουλεύονται ψυχολόγους της άσκησης οι οποίοι θα τους βοηθήσουν να ακολουθήσουν ένα πρόγραμμα ατομικής άσκησης προσαρμοσμένο στα μέτρα τους. Σε πολλές αναπτυγμένες χώρες οι γιατροί συνταγογραφούν την άσκηση, αυτό πρέπει να υιοθετηθεί και στην Ελλάδα".
