Πόσες φορές έχουμε ακούσει στο οικογενειακό ή φιλικό μας περιβάλλον τη φράση "αν σε χτυπήσει, χτύπα κι εσύ"; Πόσες φορές, από καθαρό φόβο και ένστικτο προστασίας, έχουμε σκεφτεί κι εμείς οι ίδιοι να δώσουμε αυτή τη συμβουλή στο παιδί μας, βλέποντάς το να πιέζεται στο σχολείο ή στις παρέες;
Η δικηγόρος Νάνα Παπαδογεωργάκη μιλάει στο TheMamagers.gr για αυτή τη συχνή γονεϊκή αντίδραση και θέτει ένα ερώτημα: Είναι τελικά απάντηση το "χτύπα κι εσύ"; Πρέπει να ενθαρρύνουμε το παιδί να "αντιδράσει" με τον ίδιο τρόπο ή να απομακρυνθεί;
Όπως εξηγεί η ίδια, η παρότρυνση για ανταπόδοση της βίας περνά στο παιδί ένα άκρως επικίνδυνο μήνυμα: ότι "η βία είναι η λύση" και ότι, αν δεν απαντήσει με τον ίδιο τρόπο, είναι αδύναμο.
Αντί να εγκλωβίζουμε τα παιδιά σε αυτόν τον φαύλο κύκλο, είναι πολύ πιο ουσιαστικό να τα ενθαρρύνουμε να αναπτύξουν άλλες άμυνες. Να μάθουν να μιλούν δυνατά και με σταθερότητα λέγοντας φράσεις όπως "σταμάτα, δεν μου αρέσει", να απομακρύνονται άμεσα προς ένα ασφαλές σημείο και να επιλέγουν να μένουν κοντά σε ομάδα και όχι μόνα τους.
Τι πρέπει να απαιτούμε από το σχολείο;
Το πρόβλημα, ωστόσο, δεν λύνεται μόνο μέσα στο σπίτι. Οι γονείς έχουν κάθε δικαίωμα –και υποχρέωση– να γνωρίζουν πώς το σχολείο προλαμβάνει και αντιμετωπίζει τον εκφοβισμό. Η κ. Παπαδογεωργάκη τονίζει ότι πρέπει να ρωτάμε τη διεύθυνση του σχολείου:
-Υπάρχει συγκεκριμένο πρωτόκολλο ή εσωτερικός κανονισμός για περιστατικά βίας και εκφοβισμού;
-Πώς ακριβώς καταγράφονται και πώς παρακολουθούνται αυτά τα περιστατικά;
Σε αυτό το κομμάτι, οι γονείς δεν είναι μόνοι τους. Ο Νόμος 5029/2023 προβλέπει ρητά την υποχρέωση λήψης μέτρων πρόληψης και αντιμετώπισης της βίας και του εκφοβισμού στα σχολεία, ενώ ορίζει συγκεκριμένους υπεύθυνους για τη λήψη και διαχείριση αναφορών σε κάθε σχολική μονάδα. Αυτό το νομικό πλαίσιο δίνει στους γονείς ένα ισχυρό θεσμικό έρεισμα για να απαιτούν οργανωμένη, σοβαρή και όχι πρόχειρη αντιμετώπιση από την πλευρά της εκπαίδευσης.
Τα ανησυχητικά στατιστικά στοιχεία στην Ελλάδα
Τα δεδομένα δείχνουν ότι δεν μιλάμε πλέον για "μεμονωμένα περιστατικά", αλλά για ένα βαθύ κοινωνικό πρόβλημα. Σύμφωνα με έρευνες, περίπου 1 στα 3 παιδιά στην Ελλάδα (32–35,5%) δηλώνει ότι έχει δεχθεί σχολικό εκφοβισμό, με τις τάσεις να εμφανίζονται αυξητικές κατά την περίοδο 2022–2024.
Ο εκφοβισμός δεν εμφανίζεται στο κενό. Συνδέεται στενά με κοινωνικοοικονομικούς παράγοντες όπως η φτώχεια, η οικογενειακή δομή, το φύλο (με ελαφρώς περισσότερα κορίτσια να πέφτουν θύματα), η εθνικότητα αλλά και η σχολική επίδοση.
Όλα αυτά τα στοιχεία μάς αναγκάζουν να δούμε την αλήθεια κατάματα: το bullying διαπερνά το σχολικό περιβάλλον και την κοινωνία μας. Για να αντιμετωπιστεί, χρειάζεται συστηματική πολιτική, δομές και ουσιαστική πρόληψη – όχι απλώς μεμονωμένες τιμωρίες κατόπιν εορτής και σίγουρα όχι παροτρύνσεις που ανακυκλώνουν τη βία.
Δες εδώ όλα τα βίντεο της δικηγόρου Νανάς Παπαδογεωργάκη

