Η Γ' Λυκείου είναι αναμφισβήτητα μια απαιτητική χρονιά, ειδικά για τους μαθητές. Η καθημερινότητά τους αλλάζει: διαγωνίσματα, φροντιστήριο, επαναλήψεις, χρονοδιαγράμματα, βαθμοί. Στην ελληνική πραγματικότητα, στις περισσότερες περιπτώσεις, η αγωνία και το άγχος των εξετάσεων δε βιώνεται μόνο από τον υποψήφιο αλλά και από όλη την οικογένειά του. Όλοι (γονείς, σχολείο, κοινωνικός περίγυρος) αναμένουν από τον έφηβο να έχει απαντήσεις σε όλα και ταυτόχρονα να επιδεικνύει ωριμότητα. Η τελευταία χρονιά είναι συναισθηματικά και κοινωνικά φορτισμένη, αφού σηματοδοτεί το τέλος της σχολικής ζωής και την αρχή της ενηλικίωσης.
Ποιος θα πρέπει να είναι ο ρόλος των γονέων σε αυτή την ιδιαίτερη διαδρομή;
Σε αυτή τη χρονιά είναι σημαντικό οι γονείς να λειτουργήσουν ως ένα σταθερό σημείο αναφοράς. Ένα "καταφύγιο" στο οποίο ο έφηβος θα μπορεί να επιστρέφει όταν κουράζεται, φοβάται ή αμφιβάλλει για τον εαυτό του. Οι γονείς δεν πρέπει να αντιμετωπίζουν το έφηβο -παιδί τους μόνο ως υποψήφιο, αλλά και ως έναν άνθρωπο που βρίσκεται σε μια ιδιαίτερη αναπτυξιακή περίοδο.
Στο πλαίσιο αυτό οι γονείς θα πρέπει:
- Να αποφύγουν τις συγκρίσεις
Οι συγκρίσεις ούτε βοηθούν, ούτε κινητοποιούν τους μαθητές. Αντίθετα, προκαλούν αισθήματα ανασφάλειας και ανεπάρκειας στον έφηβο. Κάθε μαθητής έχει διαφορετικές δυνατότητες, διαφορετικό ρυθμό, διαφορετικό τρόπο μάθησης και διαφορετικές αντοχές. Το ζητούμενο, λοιπόν, δεν είναι να γίνει σαν κάποιον άλλο, αλλά να μπορέσει να αξιοποιήσει όσο το δυνατόν καλύτερα τις δυνατότητές του.
- Να δημιουργήσουν ένα ήρεμο και λειτουργικό περιβάλλον στο σπίτι.
Μέσα σε μια χρονιά γεμάτη απαιτήσεις, το σπίτι θα πρέπει να λειτουργεί ως χώρος όπου ο έφηβος αισθάνεται ασφάλεια. Αυτό δε σημαίνει ότι δεν πρέπει να υπάρχουν όρια, πρόγραμμα ή υποχρεώσεις. Σημαίνει ότι θα υπάρχει ουσιαστικός οικογενειακός χρόνος. Μια κοινή έξοδος, ένα γεύμα, μια ταινία, μια συζήτηση που δε θα σχετίζεται με τις εξετάσεις μπορεί να δημιουργήσουν ένα θετικό κλίμα που θα αποφορτίσει τον έφηβο. Και φυσικά, η φροντίδα των βασικών αναγκών έχει ιδιαίτερη σημασία: επαρκής ύπνος, σωστή διατροφή, φυσική δραστηριότητα βοηθούν τον υποψήφιο να διαχειριστεί καλύτερα την περίοδο αυτή.
- Να αποφύγουν ερωτήσεις που ενισχύουν το άγχος και προκαλούν εκνευρισμό στον έφηβο.
Ένας γονιός που αγωνιά μπορεί εύκολα να περάσει από τη φροντίδα στον έλεγχο. "Διάβασες;" "Πόσες ώρες διάβασες;" "Τι έγραψες στο διαγώνισμα;" "Πόσα κεφάλαια σου έμειναν;" κτλ. Οι ερωτήσεις αυτές μπορεί να ξεκινούν από ενδιαφέρον, ωστόσο όταν επαναλαμβάνονται, ο έφηβος δέχεται το μήνυμα ότι βρίσκεται συνεχώς υπό αξιολόγηση. Στο πλαίσιο αυτό, είναι σημαντικό οι γονείς να δείχνουν εμπιστοσύνη στο παιδί τους, έτσι ώστε να αναλάβει την ευθύνη της προσπάθειάς του.
- Να αντιμετωπίζουν με ψυχραιμία τον έφηβο, όταν είναι αγχωμένος.
Όταν ένα παιδί είναι αγχωμένο, συνήθως η πρώτη αντίδραση των γονέων είναι να το καθησυχάσουν: "Μην αγχώνεσαι.", "Θα τα πας μια χαρά." "Μην κάνεις έτσι.". Στην πραγματικότητα, όμως, αυτό που έχει ανάγκη ο έφηβος εκείνη την στιγμή είναι να νιώσει ότι οι γονείς του τον ακούν, βιώνουν μαζί του το δύσκολο συναίσθημα. Όταν ένα παιδί αισθάνεται ότι η οικογένειά του μπορεί να κατανοήσει το άγχος του χωρίς να πανικοβληθεί, δημιουργείται ένας πολύ σημαντικός χώρος ασφάλειας.
- Να τονίζουν τη σημασία της προσπάθειας.
H αναγνώριση της προσπάθειας, της επιμονής και της υπευθυνότητας που επέδειξε ο μαθητής από την οικογένειά του τον βοηθούν να αποκτήσει αυτοπεποίθηση και να αντιμετωπίσει με ψυχραιμία τις δυσκολίες της διαδικασίας. Η στάση αυτή των γονέων του καλλιεργεί στον έφηβο την αντίληψη ότι η αποτυχία σε μια εξέταση δεν αποτελεί αποτυχία στη ζωή, αλλά μια εμπειρία από την οποία μπορεί να μάθει και να εξελιχθεί.
- Να διαχωρίζουν τις επιθυμίες τους από τις επιθυμίες του παιδιού.
Είναι αναμφισβήτητο ότι όλοι οι γονείς επιθυμούν το καλύτερο για τα παιδιά τους. Συχνά, όμως, πέφτουν στην παγίδα να τα θεωρούν προέκταση του εαυτού και των φιλοδοξιών τους. Για αυτό είναι απαραίτητο οι γονείς να συνειδητοποιούν από νωρίς τη διαφορά ανάμεσα στο "θέλω να αξιοποιήσει τις δυνατότητές του" και στο "θέλω να κατακτήσει αυτό που θεωρώ εγώ επιτυχία". Το παιδί χρειάζεται να νιώθει ότι η αγάπη και η αποδοχή των γονέων του δεν εξαρτώνται από τις επιδόσεις του, τη σχολή στην οποία θα περάσει ή τη θέση που θα καταλάβει.
- Να μη διστάζουν να απευθύνονται σε ειδικούς.
Κατά τη διάρκεια της προετοιμασίας είναι συχνά οι έφηβοι εκδηλώνουν συμπτώματα άγχους, απογοήτευσης ή δυσκολία να οργανώσουν το διάβασμα και την καθημερινότητά τους ή ακόμα νιώθουν ότι έχουν μπει στη διαδικασία των εξετάσεων χωρίς να έχουν στόχο. Όποιο κι αν είναι το ζήτημα που τους δυσκολεύει οι γονείς οφείλουν να είναι σε εγρήγορση, να παρατηρούν το παιδί τους και να απευθύνονται σε έναν ειδικό για παροχή βοήθειας. Ένας ψυχολόγος μπορεί να συμβάλει σημαντικά στη διαχείριση συμπτωμάτων άγχους και ένας σύμβουλος σταδιοδρομίας στη στοχοθεσία και τη διαχείριση χρόνου.
Τι θα έλεγε ένας σύμβουλος Επαγγελματικού Προσανατολισμού στους γονείς;
Αυτή τη χρονιά οι γονείς είναι απαραίτητο να φροντίζουν τον εαυτό τους, να μοιράζονται την αγωνία τους και να αναζητούν και οι ίδιοι στήριξη, όταν τη χρειάζονται. Να θυμούνται ότι δεν είναι εφικτό να ελέγξουν κάθε παράμετρο της πορείας του παιδιού τους ούτε να του εγγυηθούν ότι όλα θα πάνε όπως τα θέλει. Μπορούν, όμως, να σταθούν δίπλα του ό,τι κι αν συμβεί, όποιο και αν είναι το αποτέλεσμα.
Από την Αλεξάνδρα Καπαρελιώτη, Σύμβουλο Σταδιοδρομίας, Career Counselor, MA
Διαβάστε Επίσης
