Η παιδική ηλικία είναι μια περίοδος ταχείας ανάπτυξης, κατά την οποία το σώμα και ο εγκέφαλος εξελίσσονται με γρήγορους ρυθμούς. Οι διατροφικές ανάγκες είναι αυξημένες και η επαρκής πρόσληψη ενέργειας, πρωτεΐνης, βιταμινών και μετάλλων είναι καθοριστική για τη σωστή σωματική, νοητική και ψυχολογική ανάπτυξη. Η νηστεία, είτε για θρησκευτικούς είτε για πολιτισμικούς λόγους, αποτελεί μια πρακτική που συχνά απασχολεί τους γονείς: είναι κατάλληλη για τα παιδιά; Μπορεί να εφαρμοστεί με ασφάλεια;
Η απάντηση δεν είναι απόλυτη. Η νηστεία στην παιδική ηλικία χρειάζεται προσοχή, σωστό σχεδιασμό και προσαρμογή στις ανάγκες κάθε παιδιού.
Πώς επηρεάζει η νηστεία το παιδί
Όταν η νηστεία περιλαμβάνει αποκλεισμό ζωικών τροφίμων (κρέας, ψάρι, γαλακτοκομικά, αυγά), μειώνεται η πρόσληψη ορισμένων βασικών θρεπτικών συστατικών. Τα παιδιά έχουν αυξημένες ανάγκες σε:
• Πρωτεΐνη υψηλής βιολογικής αξίας για ανάπτυξη μυών και ιστών
• Σίδηρο για πρόληψη αναιμίας
• Ασβέστιο και βιταμίνη D για υγιή οστά
• Βιταμίνη Β12 για τη σωστή λειτουργία του νευρικού συστήματος
Αν η νηστεία δεν οργανωθεί σωστά, υπάρχει κίνδυνος ελλείψεων, ιδιαίτερα σε παιδιά μικρότερης ηλικίας ή σε εκείνα που είναι ήδη επιλεκτικά στη διατροφή τους. Παράλληλα, η μειωμένη ενεργειακή πρόσληψη μπορεί να οδηγήσει σε κόπωση, μειωμένη συγκέντρωση και ευερεθιστότητα.
Ωστόσο, όταν η νηστεία σχεδιάζεται ισορροπημένα και για περιορισμένο χρονικό διάστημα, μπορεί να ενσωματωθεί χωρίς αρνητικές συνέπειες, αρκεί να καλύπτονται οι διατροφικές ανάγκες.
Τι πρέπει να προσέξουμε
• Επαρκής πρόσληψη πρωτεΐνης
Η αντικατάσταση των ζωικών τροφίμων με όσπρια, φακές, ρεβίθια, φασόλια, ταχίνι, ξηρούς καρπούς και προϊόντα σόγιας είναι απαραίτητη. Ο σωστός συνδυασμός τροφίμων (π.χ. όσπρια με δημητριακά) βοηθά στη βελτίωση της ποιότητας της φυτικής πρωτεΐνης.
• Κάλυψη σιδήρου
Ο φυτικός σίδηρος απορροφάται δυσκολότερα από τον ζωικό. Για καλύτερη απορρόφηση χρειάζεται συνδυασμός με βιταμίνη C (π.χ. φακές με λεμόνι, φασόλια με πιπεριές).
• Ασβέστιο και βιταμίνη D
Εάν αποκλείονται τα γαλακτοκομικά, πρέπει να συμπεριληφθούν εναλλακτικές πηγές όπως εμπλουτισμένα φυτικά ροφήματα, ταχίνι, αμύγδαλα και πράσινα φυλλώδη λαχανικά.
• Βιταμίνη Β12
Η Β12 βρίσκεται κυρίως σε ζωικά προϊόντα. Σε παρατεταμένη ή αυστηρή νηστεία, μπορεί να χρειαστεί ιατρική αξιολόγηση για πιθανή συμπληρωματική χορήγηση.
• Επαρκής ενέργεια
Τα παιδιά δεν πρέπει να αισθάνονται διαρκή πείνα ή κόπωση. Τα γεύματα πρέπει να είναι συχνά και χορταστικά, με σύνθετους υδατάνθρακες (π.χ. ψωμί ολικής άλεσης, ρύζι, πατάτες) και καλά λιπαρά (ελαιόλαδο, ξηροί καρποί).
• Ηλικία και εξατομίκευση
Όσο μικρότερο είναι το παιδί, τόσο μεγαλύτερη προσοχή απαιτείται. Σε βρέφη, νήπια ή παιδιά με χαμηλό βάρος, αναιμία ή χρόνιο νόσημα, η νηστεία δεν συστήνεται χωρίς ιατρική καθοδήγηση.
Τι προτείνεται στην πράξη
Η νηστεία στην παιδική ηλικία μπορεί να είναι πιο ήπια και προσαρμοσμένη. Δεν είναι απαραίτητο να ακολουθείται αυστηρά όπως στους ενήλικες. Μπορεί να εφαρμοστεί για μικρότερη διάρκεια ή μερικώς (π.χ. αποφυγή κρέατος αλλά όχι γαλακτοκομικών).
Σημαντικό είναι να διατηρείται η ποικιλία στη διατροφή και να ενθαρρύνεται το παιδί να δοκιμάζει διαφορετικές φυτικές τροφές. Η νηστεία δεν πρέπει να γίνεται τιμωρητικά ή καταναγκαστικά, αλλά ως συνειδητή επιλογή με σεβασμό στις ανάγκες του παιδιού.
Η τακτική παρακολούθηση της ανάπτυξης (βάρος, ύψος, ενεργητικότητα) βοηθά να διαπιστωθεί αν η διατροφή καλύπτει τις ανάγκες. Σε περίπτωση έντονης κόπωσης, ωχρότητας ή μειωμένης απόδοσης, χρειάζεται αξιολόγηση από επαγγελματία υγείας.
Η νηστεία στην παιδική ηλικία δεν είναι απαγορευτική, αλλά απαιτεί σωστή οργάνωση και μέτρο. Το βασικό κριτήριο δεν είναι η αυστηρή τήρηση κανόνων, αλλά η διασφάλιση της υγείας και της ανάπτυξης του παιδιού. Με προσεκτικό σχεδιασμό, επαρκή ποικιλία τροφίμων και εξατομίκευση, μπορεί να εφαρμοστεί με ασφάλεια. Πάνω απ’ όλα, η παιδική διατροφή πρέπει να στηρίζεται στην ισορροπία, την επάρκεια και τη φροντίδα.
Ευχαριστούμε την Κάλλια Γιαννιτσοπούλου, κλινική διαιτολόγο- διατροφολόγο, MSc, MBA, SRD www.somaygies.gr
Διαβάστε Επίσης
